Κάθε χρόνο τέτοια εποχή γίνεται εκτενής αναφορά στον εκπαιδευτικό χώρο για το κάψιμο των σχολικών βιβλίων από τους μαθητές. Πρόκειται για μια φυσική αντίδραση των νέων σε ένα σύστημα παιδείας που δεν συμφιλιώνει το μαθητή με το βιβλίο. Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα δεν προωθεί την γνώση, την επιβάλλει. Λόγω του φορμαλιστικού εκπαιδευτικού συστήματος, το βιβλίο στο τέλος της σχολικής χρονιάς θεωρείται άχρηστο, γι΄ αυτό πετιέται ή καίγεται. Δεν φυλάσσεται σαν «κειμήλιο», ή δεν παραμένει στο σχολείο, όπως γινόταν παλαιότερα. Οι περισσότεροι μαθητές νιώθουν την ανάγκη να το πετάξουν, όπως οι στρατιώτες επιθυμούν να αποβάλλουν τη στρατιωτική στολή και κυρίως τη στολή της αγγαρείας. Διότι με σημερινό αποστηθιστικό σύστημα, που παροπλίζει ή συνταξιοδοτεί την κριτική ικανότητα του μυαλού, ο μαθητής δεν κατορθώνει να εκτιμήσει ούτε μία λέξη από το βιβλίο, ακόμη και αν πρόκειται για αξιοπρόσεκτη συγγραφή.

Έτσι, με την καταγραφή, που συχνά παίρνει μορφή τελετουργίας, η οποία θυμίζει φλεγόμενους σταυρούς των Κου-Κλουξ-Κλαν, οι μαθητές νομίζουν ότι καίνε το δικό τους σταυρό του μαρτυρίου. Εκδικούνται για όλη την ψυχική πίεση κα τον άδικο σχολικό ανταγωνισμό που υπέστησαν στη διάρκεια της σχολικής χρονιάς. Εκδικούνται για τον καταναγκασμό να αποστηθίσουν μέσα από τα βιβλία αυτά που συχνά δεν κατανοούν, που δεν τους ενδιαφέρουν, με τα οποία σε πολλά διαφωνούν και που πολλά είναι εσφαλμένα ή ξεπερασμένα. Από την εμπειρία μου ως Γενική Γραμματέας στο Υπουργείο Παιδείας και αρμόδια για την διεξαγωγή των πανελλαδικών εξετάσεων διαπίστωνα έκπληκτη ότι πολλά από τα βιβλία που διδάσκονται οι μαθητές είναι λανθασμένα. Αυτό είναι γνωστό στους εκπαιδευτικούς οι όποιοι βάσει εγκυκλίων του Υπουργείου παραλείπουν να διδάσκουν τα λανθασμένα κεφάλαια, αντί αυτά να έχουν αποσυρθεί. Και να μην πληρώνει το δημόσιο για απαράδεκτα βιβλία που σε όλους είναι κοινό μυστικό ότι έχουν λάθη. Από την άλλη διαπίστωνα ότι κάποια παιδιά αρίστευαν στις γενικές εξετάσεις μολονότι έγραφαν πράγματα εσφαλμένα γιατί αυτό έγραφαν τα βιβλία και κάποια παιδιά αποτύγχαναν επειδή έγραφαν πράγματα σωστά αλλά δεν έγραφαν τι ακριβώς έλεγε το βιβλίο, και ας ήταν παρωχημένο ή και λάθος το βιβλίο. Είναι ενδεικτικό πως στις οδηγίες που δίνει η Κεντρική Επιτροπή των Εξετάσεων προς τους βαθμολογητές ορίζεται η σωστή απάντηση με τον αριθμό της σελίδας, τον αριθμό της γραμμής, την αρχική και την καταληκτική λέξη. Και ο υποψήφιος μαθητής πρέπει να εργαστεί σαν να λύνει σταυρόλεξο, πρώτα να θυμηθεί την σελίδα, τη συγκεκριμένη φράση, τη συγκεκριμένη λέξη, τη συγκεκριμένη στίξη. Και αυτό γιατί στην σχολική πράξη ισχύει το δόγμα ότι σωστό είναι αυτό που γράφει το σχολικό βιβλίο, έστω και αν το σωστό αυτό είναι εσφαλμένο. Συνεπώς η εποχή της Ιεράς Εξέτασης και του Γαλιλαίου δεν είναι παρελθόν. Για την ελληνική εκπαίδευση σε κάποια διάσταση είναι παρόν.

Επίσης από την εμπειρία μου ως Γενική Γραμματέας στο Υπουργείο Παιδείας και αρμόδια για την διεξαγωγή των πανελλαδικών εξετάσεων διαπίστωσα ότι δυστυχώς δεν έχει ενταχθεί η σχολική βιβλιοθήκη στο αναλυτικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Σήμερα το εκπαιδευτικό πρόγραμμα στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στο ένα και μοναδικό εγχειρίδιο που συγγράφεται και εκδίδεται με την ευθύνη του κράτους και διανέμεται δωρεάν. Ο εκπαιδευτικός σύμβουλος που παρακολουθεί την εξέλιξη του εκπαιδευτικού προγράμματος κατά την διάρκεια της σχολικής χρονιάς, ρωτάει κάθε τόσο με αγωνία των εκπαιδευτικό της τάξης «σε ποια σελίδα του βιβλίου βρίσκεται». Κανένας εκπαιδευτικός δεν τολμάει να απομακρυνθεί από το ένα και μοναδικό ανά μάθημα σχολικό εγχειρίδιο που κατά κάποιο τρόπο είναι η επίσημη «κρατική γνώση». Βέβαια να σημειωθεί ότι τόσο ο εκπαιδευτικός όσο και ο μαθητής που κάθε τόσο υφίσταται τη δοκιμασία των εξετάσεων, αισθάνονται μεγάλη εξάρτηση, αλλά και ασφάλεια ή εφησυχασμό από το σχολικό εγχειρίδιο.

         Στην χώρα μας, μοναδικό ίσως φαινόμενο ανά τον κόσμο, τα ελληνόπουλα φτάνουν στην Γ’ τάξη Λυκείου και αγνοούν βασικούς επιστημονικούς όρους επειδή είναι εκτός ύλης γενικών εξετάσεων. Στην Ελλάδα έχει επιτευχθεί ένα μέγιστο αλχημιστικό θαύμα. Η μετάλλαξη του πνεύματος σε ύλη. Πολλές φορές διερωτήθηκα πως είναι δυνατόν να μου απαντούν «αυτά χρειάζονται στις εξετάσεις». Είναι όμως δικαιολογημένοι από το πώς λειτουργεί το εκπαιδευτικό σύστημα. Ο γνωστικός πλούτος του εκπαιδευτικού θεωρείται άχρηστος μια και η περαιτέρω γνώση όχι μόνο δεν επαινείται αλλά και τιμωρείται. Δεν είναι εξάλλου λίγες οι φορές που διεξάγονται ΕΔΕ γιατί εκπαιδευτικοί ξέφυγαν από αυτά και μόνο που λέει το βιβλίο ή γιατί μαθαίνουν τα παιδιά κάτι παραπάνω, κάτι διαφορετικό. Συχνά κάποιοι γονείς και μαθητές μου είχαν έν θερμώ «καταγγείλει» κατά την άποψη τους, καθηγητές επειδή στο μάθημα έλεγαν και άλλα που δεν υπήρχαν στο σχολικό βιβλίο, καθαρός γκαιμπελισμός. Και εγώ ήμουν υποχρεωμένη από τις αρμοδιότητες μου να κάνω ΕΔΕ και να τους επιπλήξω.

      Στις εξετάσεις βραβεύονται οι μνήμονες και όχι οι νοήμονες. Δημιουργούμε λοιπόν μια γενιά παπαγάλων που εισέρχονται στα πανεπιστήμια και αδυνατούν να κάνουν χρήση βιβλιογραφίας δυσκολεύοντας την επιστημονική-ερευνητική εργασία. Το καθεστώς της δικτατορίας του ενός βιβλίου είναι σύστημα αντιπαιδαγωγικό, αντιανθρωπιστικό και αντιδημιουργικό που μόνο πνευματικό βασανισμό προωθεί και πληγώνει τη χαρά της γνώσης. Ρωτάς έναν μαθητή εάν θα διαβάσει λογοτεχνικά βιβλία κατά τις καλοκαιρινές διακοπές και χωρίς καν να μιλήσει μόνο με το βλέμμα σου απαντά με ένα απαξιωτικό νεύμα για αυτά. Ούτε καν να ακούσει για βιβλία δεν θέλει. Με αυτό τον τρόπο εγκαθιδρύεται ένα σύστημα διανοητικής μοναρχίας που πλήττει όχι μόνο τους οξύνοες μαθητές αλλά και τους διαβασμένους καθηγητές. Πολύ σωστά επισήμανε κάποτε ο συγγραφέας και εκπαιδευτικός Σαράντος Καργάκος: «στην χώρα μας με την υπάρχουσα κατάσταση πρέπει να αλλάξει το έμβλημα της ελληνικής παιδείας, τη θέση της γλαύκας να πάρει ο παπαγάλος για να μην υποκρινόμαστε όλοι μαζί πολίτες και πολιτικοί».

Από την εφημερίδα "Απογευματινή"

Tweet